Publisher Theme
I’m a gamer, always have been.

Trận Thượng Đức – Battle of Thuong Duc năm 1974

0 671

Trận Thượng Đức còn gọi là trận Thường ĐứcBattle of Thuong Duc diễn ra từ tháng 7 đến tháng 11 năm 1974 khi quân Giải Phóng tấn công vào các khu vực thuộc quận Thượng Đức, tỉnh Quảng Nam trong chiến tranh Việt Nam

Vị trí trận Thượng Đức

Thường Đức nằm ở phía Tây tỉnh Quảng Nam trong thung lủng Hà Tân, một khu vực nghèo nàn khô cằn sỏi đá ở phía Tây Nam Đà Nẵng khoảng 50 cây số, và phía Tây là vùng rừng núi trùng điệp chạy dài tới biên giới Lào. Đây là tiền đồn chiến lược bảo vệ căn cứ quân sự và phi trường Đà Nẵng, một trong những căn cứ lớn nhất của VNCH.

Địa hình Thượng Đức rất hiểm yếu, ba bề là núi cao, có nhiều dốc dựng đứng, phía Đông bằng phẳng, là nơi hợp lưu của hai con sông Côn và sông Vu Gia nước sâu, chạy dài từ Tây sang Đông. Trên sườn đồi, về hướng tây, ở đầu xã là Trụ sở văn phòng Quận và cũng là Chi Khu Thường Đức.

Trước kia Lực Lượng Ðặc Biệt (LLĐB) Hoa Kỳ đã xây dựng và để lại một căn cứ phòng thủ chiến lược với hệ thống giao thông hào liên hoàn trong căn cứ cùng với 35 lô cốt nửa chìm nửa nổi, mỗi lô cốt rộng bốn mét, xây dựng bằng xi măng cốt thép bao bọc hai lớp bao cát đặt ngang ở giữa, nhiều công sự có nắp và một hệ thống nhà hầm và hầm ngầm. Khu thông tin, chỉ huy pháo binh, bệnh viện, kho đều nằm sâu trong lòng đất. Trong khu vực nhà ngầm được chia thành nhiều phòng. Lực lượng VNCH ở Thượng Đức có Tiểu Đoàn 79 Biệt Động Quân Biên Phòng, hai đại đội Địa Phương Quân, một đại đội Cảnh Sát Dã Chiến, một trung đội Viễn Thám và 16 trung đội Nghĩa Quân, tất cả đặt dưới sự chỉ huy của Trung Tá Nguyễn Quốc Hùng, quận trưởng.

Về mặt chiến lược Thường Đức còn là một vị trí quan trọng xuất phát các cuộc hành quân trinh sát, khống chế con đường tiếp liệu Trường Sơn Đông mà CSBV vừa mới khai dựng sau ngày ký hiệp định 27/1/1973. Từ phía Bắc quân dụng và chiến cụ theo đường mòn HCM đưa từ A-Lưới đến A-Shau qua Trào đến Bến Giàng nằm trên LTL 4 cách Thường Đức không xa. Tại đây quân CSBV có những kho lẳm tồn trử quân dụng tiếp tế cho mặt trận Quân Khu Năm.

Về chính trị, với việc chiếm đóng Thường Đức, Hà Nội có thể đánh giá được phản ứng của Hoa Kỳ và khả năng tăng viện viện trợ quân sự cho Sàigòn. Về quân sự, Hà Nội có thể đánh giá khả năng phản kích, cơ động và hỏa lực yểm trợ của chủ lực VNCH ở Quân Khu 1, đặc biệt là lực lượng tổng trừ bị cơ động chiến lược (Nhảy Dù).

Bản đồ vị trí trận Thượng Đức năm 1974 trong chiến tranh Việt Nam - Battle of Thuong Duc 1974 map in Viet Nam war
Bản đồ vị trí trận Thượng Đức năm 1974 trong chiến tranh Việt Nam – Battle of Thuong Duc 1974 map in Viet Nam war

Đối với Việt Nam Cộng Hòa, trận chiến Thượng Đức đánh dấu việc vi phạm ngưng bắn của CSBV đã đến một mức độ nghiêm trọng mới. Thường Đức trở thành quận lỵ đầu tiên của VNCH rơi vào tay cộng sản sau ngày ngưng bắn. Đại Lộc và Đà Nẵng sẽ bị đe dọa nghiêm trọng từ hướng Tây chỉ cách thung lũng sông Vu Gia.

Lực lượng tham chiến trong trận Thượng Đức

Phía quân Giải Phóng gồm có :

  • SĐ324B gồm các Trung Đoàn 29, Trung Đoàn 6 & Trung Đoàn 803 di chuyển từ phía Tây tỉnh Quảng Trị xuống tỉnh Quảng Nam.

  • SĐ304 Điện Biên, Tư lệnh là Trương Công Phê, Chính ủy là Trần Bình chỉ huy trực tiếp trận chiến. gồm 3 Trung Đoàn 66, 24 & 36 vừa tham gia trận đánh chiếm căn cứ Dak Pek ở phía Bắc tỉnh Kontum vào giữa tháng Năm đã bí mật di chuyển vào khu vực Thượng Đức.

  • Trung Đoàn 31 thuộc SĐ2 CSBV tăng viện vào lúc cuối trận chiến.

  • 2 Tiểu Đoàn bộ đội địa phương Quảng Đà.

  • Một Trung đoàn Pháo và Trung đoàn Chiến Xa.

Phía quân Việt Nam Cộng Hòa gồm có :

  • iểu Đoàn 79 Biệt Động Quân Biên Phòng.

  • Hai Đại Đội Địa Phương Quân.

  • Một Đại Đội Cảnh Sát Dã Chiến.

  • Một Trung Đội Viễn Thám.

  • 16 Trung Đội Nghĩa Quân.

Sau khi chi khu Thượng Đức bị tấn công, quân Việt Nam Cộng Hòa tăng viện 2 lữ đoàn Nhảy Dù gồm :

  • LĐ1 ND do Trung Tá Nguyễn Văn Đỉnh làm Lữ Đoàn Trưởng gồm 3 Tiểu Ðoàn 1,8,9 ND và TÐ1PBND
    * Tiểu Ðoàn 1 Nhảy Dù, Thiếu Tá Ngô Tùng Châu làm Tiểu Đoàn Trưởng
    * Tiểu Ðoàn 8 Nhảy Dù , Thiếu Tá Nguyễn Quang Vân làm Tiểu Đoàn Trưởng
    * Tiểu Ðoàn 9 Nhảy Dù, Thiếu Tá Nguyển Văn Nhỏ làm Tiểu Đoàn Trưởng
    * Tiểu Ðoàn 1 Pháo Binh Nhảy Dù , Thiếu Tá Nguyễn Văn Nghi làm Tiểu Đoàn Trưởng.

  • LĐ3ND do Trung Tá Lê Văn Phát làm Lữ Đoàn Trưởng gồm 3 Tiểu Ðoàn 2,3,6 ND và TÐ3PBND
    * Tiểu Ðoàn 2 Nhảy Dù, Thiếu Tá Trần Công Hạnh làm Tiểu Đoàn Trưởng
    * Tiểu Ðoàn 3 Nhảy Dù, Thiếu Tá Võ Thanh Đồng làm Tiểu Đoàn Trưởng
    * Tiểu Ðoàn 6 Nhảy Dù, Thiếu Tá Nguyển Hửu Thành làm Tiểu Đoàn Trưởng
    * Tiểu Ðoàn 2 Pháo Binh Nhảy Dù Thiếu Tá Nguyển Văn Thông làm Tiểu Đoàn Trưởng

Diễn biến trận Thượng Đức

Ngày 29 tháng 7 năm 1974, quân Giải Phóng pháo kích và bắn tên lửa vào sân bay Đà Nẵng để ngăn chận máy bay cất cánh kết hợp tấn công trên bộ vào chi khu Thượng Đức. Các tiền đồn phòng thủ đều bị chia cắt, binh lính Biệt Động Quân chống trả ác liệt. Các máy bay Việt Nam Cộng Hòa cố gắng cất cánh được và ném bom yểm trợ hữu hiệu. Quân Giải Phóng chiếm được các vòng rào bên ngoài nhưng không vào được bên trong.

Trong các ngày tiếp theo, quân Giải Phóng chiếm các cao điểm 1235, 1062 và chốt chặn đường tỉnh lộ 4 nhằm phục kích quân Việt Nam Cộng Hòa tiến lên chi viện đồng thời pháo kích liên tục vào quận Đại Lộc là nơi đóng quân của trung đoàn 2 bộ binh VNCH. 

Ngày 1 tháng 8, Tướng Ngô Quang Trưởng – tư lệnh Quân Đoàn I thuộc Vùng I Chiến Thuật điều động một Chi đoàn chiến xa M-48 từ Tân Mỹ phía Bắc Hải Vân vào Đà Nẵng làm trừ bị . Nguyễn Duy Hinh, Tư Lịnh Sư Đoàn 3 BB đã thành lập một Chiến đoàn đặc nhiệm gồm Trung Đoàn 2BB và Thiết Đoàn 11 Kỵ Binh từ Đại Lộc đi dọc theo Tỉnh lộ 4 tiến về Thượng Đức. Dọc đường, chiến đoàn gặp sức chống trả ác liệt của quân Giải Phóng . Hỏa lực pháo kích từ các cao điểm 1235, 1062 liên tục rót xuống khiến thương vong ngày càng tăng. 

Lúc này, tình hình trận Thượng Đức trở nên nguy cấp, Biệt Động Quân không được tiếp tế và tải thương nhiều ngày khiến sức chiến đấu ngày càng giảm. Không Quân VNCH cố gắng thả dù tiếp tế khẩn cấp vào ngày 5 tháng 8 nhưng do hỏa lực phòng không ác liệt của Bắc Việt, tám kiện hàng tiếp tế đều rơi ngoài chu vi phòng thủ.

Ngày 6 tháng 8, các cuộc pháo kích khiến chu vi phòng thủ bên ngoài trở nên nát vụn, quân Giải Phóng bắt đầu tiến vào Thượng Đức nhưng Biệt Động Quân vẫn cố gắng chống trả. Các máy bay VNCH liên tục ném bom, bắn yểm trợ để quân Biệt Động Quân giữ các vị trí cuối cùng. Rạng sáng ngày 7 tháng 8, Tiểu Đoàn 9 quân Giải Phóng đã chiếm được khu Địa Phương Quân và phát triển xuống khu cảnh sát, quận lỵ. Tiểu Đoàn 7 từ hướng tây bắc đã sang hướng Tiểu Đoàn 9, đột phá vào khu Biệt Ðộng Quân. Lúc 8 giờ 30 phút ngày 7 tháng 8/1974, Sư Đoàn 304 đã tràn ngập cứ điểm Thượng Đức. Tiểu đoàn trưởng BĐQ báo cáo mở đường máu rút lui trước khi liên lạc bị mất vào trưa ngày 7 tháng 8. 

1 tiểu đội trưởng Hỏa lực của đại đội 3, tiểu đoàn 7,  trung đoàn 66, sư đoàn 304 viết :

“Tất cả những gì nói về trận Thượng Đức chưa ai nêu được tên người dầu tiên cắm cờ lên đồn Thượng Đức vào khỏang 7 giờ 30 sáng ngày 7/8/1974 : Đó là chính trị viên Hoàng Văn Nụ, vì C3 D7 chẳng còn cán bộ đại đội nào nên anh ấy chỉ huy mũi tấn công từ mũi Tây Bắc xuống. Lúc này tiểu đoàn 9 đã làm chủ một số số lô cốt đầu cầu ở hướng Tây Nam đi lên.

Ngay 2 tiếng đầu của trận Thượng Đức, máy bay A37 dội thẳng bom vào hàng rào hướng Tiểu đoàn 7 E66 (bắc) làm chết ngay 25 anh em của mũi chủ công thuộc C2 D7 E66 F304. Ban chỉ huy Đại đội hy sinh hết luôn. Đại đội 2 này là đại đội Anh hùng thời đánh Mỹ, mang theo lương 3 ngày mà đuổi theo Mỹ 5 ngày. Hồi còn ở Dakrông Hướng Hóa Quảng trị, bọn tôi đi bộ ra thao trường, còn mấy anh này “bôn tập” (chạy ra thao trường).

Thiệt hại trong trận này vô cùng to lớn mà chẳng sách nào viết ra. Nhiều tài liệu viết bên mình có 111 người hy sinh trong trận này là con số rất sai, tôi nghĩ còn là ít so với con số bộ đội thiệt hại trong ngày đầu tiên tấn công Thựong đức.”

Ngày 8/8/1974, Lữ Đoàn 1 Nhảy Dù cùng 3 Tiểu Đoàn trực thuộc 1, 8, & 9ND được khẩn cấp không vận đến vùng hành quân Đại Lộc bằng phi cơ C130, một ngày sau khi Thường Đức thất thủ, trong khi các thiết bị nặng như đại bác 105-ly và xe cộ được đưa ra bằng tàu của Hải Quân. Sau khi nghỉ đêm tại Quận Hiếu Đức, sáng hôm sau Lữ Đoàn I ND di chuyển bằng đoàn xe GMC hướng về quận Đại Lộc, qua Ái Nghĩa, cầu Chìm chuẩn bị vào trận địa.

Ngày 11/8/1974 Lữ Đoàn 3 Nhảy Dù cùng 3 tiểu đoàn 2, 3 & 6 được lệnh di chuyển bằng phi cơ từ phi trường Phú Bài xuống phi trường Đà Nẵng

Bản đồ vị trí đồi 1062 trong trận Thượng Đức năm 1974 trong chiến tranh Việt Nam - Position of Hill 1062 in the Battle of Thuong Duc 1974 in Viet Nam war
Bản đồ vị trí đồi 1062 trong trận Thượng Đức năm 1974 trong chiến tranh Việt Nam – Position of Hill 1062 in the Battle of Thuong Duc 1974 in Viet Nam war

Trên vùng đồi núi chập chùng nằm phía bắc thung lũng sông Vu Gia, Liên Tỉnh Lộ 4 nối liền Thường Đức với khu vực đồng bằng duyên hải, 2 bên trái phải là 2 dãy núi cao chót vót trùng điệp chạy chụm lại, 2 dãy núi gặp nhau tại một khe núi rất hẹp, có tên là Ba khe, với ngọn đồi 52 trọc đỏ ối nằm ngay yết hầu con đường độc đạo chạy từ Đại Lộc vào Thường Đức, vào sâu nữa là vùng Bến Giàng rồi Khâm Đức. Do con đường độc đạo, quân Giải Phóng đã chuẩn bị sẵn hầm hố, đào chiến hào, đắp công sự phòng thủ

 Nhìn vào bản đồ, đồi 1235 là cao nhất, đồi 1062 cách đó khoảng 2 km về phía Nam có vị trí chiến lược quan trọng có thể quan sát khống chế toàn bộ khu vực Liên Tỉnh Lộ 4 và thung lũng sông Vu Gia từ Thường Đức kéo dài cho đến Đại Lộc. Lữ Đoàn 1 Nhảy Dù được giao cho nhiệm vụ chiếm lại đồi 1062 cùng các ngọn đồi lân cận tiếp giáp với Liên Tỉnh Lộ 4 trong khi Lữ Đoàn 3 Nhảy Dù lục soát xung quanh thung lũng Đại Lộc, và làm thành phần trừ bị sẵn sàng tiếp ứng. Các Tiểu Đoàn Nhảy Dù thay phiên nhổ từng chốt Cộng quân bám chặt trong những hốc núi trong suốt một tháng trời, Lữ Đoàn 1 Nhảy Dù tiến dần lên Đồi 1062

Một cựu chiến binh Bắc Việt tại mặt trận Thượng Đức ở Trung Đoàn 66 thuộc Sư Đoàn 304 kể lại :

“Tấn công trận Thượng Đức trực tiếp chỉ có Trung Đoàn 66 của Sư Đoàn 304. Một trung đoàn của Sư Đoàn 324 (đã hạ đồn Dakpek) không trực tiếp tấn công, chỉ dàn quân chờ đánh tiếp viện. Sau khi lấy được Thường Đức, Trung Đoàn 66 thiệt hại 3/4 quân số và sau này là lược lượng chính tiếp cả 3 lữ đoàn Nhảy Dù. Trong trận lấy lại ngọn 1062 ngày 29 tháng 10 năm 1974, đại đội của tôi chỉ có 27 tay súng đã giành lại 1062.

Trận này, chúng tôi kéo 1 khẩu súng chống tăng 85 mm bắn trực xạ, súng 14.5 mm phòng không 4 nòng, hạ nòng yểm trợ bộ binh. Khi chiếm được 1062, chỉ còn 5 người trong đó có tôi, đến ngày 31 tháng 10 đại đội tôi chỉ còn 1 người trên đỉnh 1062. “

Một trung đội trưởng tiểu đoàn 1 lính dù kể

Ngày đó trận phản công tái chiếm đỉnh đồi 1062 của Cộng quân đã mang tổn thất cho cả hai bên vô số nhân mạng. Trung đội lính dù cùa 1 binh chủng tổng trừ bị hào hùng, cấp số lý thuyết là 42 người, mà thực tế giờ đây đang nghênh chiến, đối diện với tử thần chiến tranh chỉ đơn thuần có….4 người mệt mỏi, quên cả ăn uống đã 2 ngày”

Leave A Reply

Your email address will not be published.