Publisher Theme
I’m a gamer, always have been.

Trận thành cổ Quảng Trị năm 1972 – Battle of Quang Tri trong Mùa Hè Đỏ Lửa

0 1,315

Trận thành cổ Quảng Trị – Battle of Quang Tri là một trận đánh lớn giữa Quân Giải Phóng Việt Nam và quân đội Mỹ và quân đội Việt Nam Cộng Hòa trong “Mùa Hè Đỏ Lửa năm 1972” trong chiến tranh Việt Nam

Bối cảnh trận thành cổ Quảng Trị

Năm 1972, quân Giải Phóng Việt Nam mở 3 mặt trận lớn Quảng Trị, Bắc Tây Nguyên, và Đông Nam Bộ (Bình Long) trong chiến dịch Xuân Hè 1972 còn gọi là “Mùa Hè Đỏ Lửa năm 1972”. Tại mặt trận Quảng Trị, quân Giải Phóng sau khi tấn công từ tháng 3 đã giải phóng toàn bộ tỉnh Quảng Trị và buộc quân Việt Nam Cộng Hòa phải rút khỏi Quảng Trị kéo về giữ bên này sông Mỹ Chánh lập phòng tuyến phòng thủ

Phía quân đội Việt Nam Cộng Hòa, tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đã bổ nhiệm tướng Ngô Quang Trưởng làm tổng tư lệnh Quân Đoàn 1 và đến tháng 6 đã bắt đầu tập trung lực lượng để phản công và đến tháng 7 đã tiến đến Quảng Trị, trận chiến thành cổ Quảng Trị bắt đầu

Bản đồ quân Giải Phóng Việt Nam tấn công Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam - Quang Tri Offensive 1972 in Viet Nam war
Bản đồ quân Giải Phóng Việt Nam tấn công Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam – Quang Tri Offensive 1972 in Viet Nam war

Lực lượng hai bên trong trận thành cổ Quảng Trị

Lực lượng chính của quân đội Việt Nam Cộng Hòa là sư đoàn Nhảy Dù với lữ đoàn 1,2,3 và sư đoàn thủy quân lục chiến với 3 lữ đoàn gồm lữ đoàn 369, lữ đoàn 147, lữ đoàn 258, sau được tăng cường Liên đoàn 81 Biệt Cách Nhảy Dù, cùng sự yểm trợ của thiết đoàn 7, thiết đoàn 18 kỵ binh cùng sự yểm trợ của không quân Mỹ và không quân Việt Nam Cộng Hòa

Thống kê cho thấy, quân Mỹ đã sử dụng một hỏa lực khổng lồ để yểm trợ cho quân đội Việt Nam Cộng Hòa trong trận đánh Quảng Trị với 4.958 phi vụ B-52 và 9.058 phi vụ máy bay phản lực. Pháo binh đã bắn 950.000 viên đạn pháo 105mm, 55.000 viên đạn pháo 155mm, 8.164 viên đạn pháo 175mm và hơn 615.000 viên đạn pháo từ hạm đội bắn vào yểm trợ

Lực lượng quân Giải Phóng bao gồm sư đoàn 304 do tướng Hoàng Đan chỉ huy, sư đoàn 308 do tướng Nguyễn Hữu An chỉ huy, sư đoàn 312 biệt danh là sư đoàn Quyết Thắng do tướng Lã Thái Hòa chỉ huy, sư đoàn 316 biệt danh là sư đoàn Bông Lau dưới sự chỉ huy của tướng Lê Quảng Ba, sư đoàn 320B dưới sự chỉ huy của tướng Nguyễn Sùng Lãm, sư đoàn 324 biệt danh sư đoàn Ngự Bình của tướng Chu Đới Phương và sư đoàn 325 của tướng Trần Quý Hai cùng 1 số lực lượng du kích địa phương và được 3 trung đoàn chiến xa 202, 203, 204 cùng các đơn vị pháo tầm xa 130mm, tên lửa 122mm, các đơn vị phòng không 37mm, 57mm, các đợn vị đặc công, .. yểm trợ. Tất cả chiến dịch đặt dưới sự chỉ huy của tướng Lê Trọng Tấn và chính Ủy là tướng Lê Quang Đạo

Thảnh cổ Quảng Trị còn gọi là thành Đinh Công Tráng do vua Minh Mạng xây năm 1823 - Quang Tri Citadel has another name as Dinh Cong Trang citadel was built by Minh Mang emperor in 1823
Thảnh cổ Quảng Trị còn gọi là thành Đinh Công Tráng do vua Minh Mạng xây năm 1823 – Quang Tri Citadel has another name as Dinh Cong Trang citadel was built by Minh Mang emperor in 1823

Diễn biến trận thành cổ Quảng Trị

Ngày 26 tháng 6, không quân Mỹ bắt đầu ném bom dữ dội nhầm chuẩn bị cho cuộc phản công tái chiếm Quảng Trị, ngày 28 tháng 6, tướng Ngô Quang Trưởng phía Việt Nam Cộng Hòa mở chiến dịch Lam Sơn 72 để phản công quân Giải Phóng. Đến ngày 6 tháng 7, quân Việt Nam Cộng Hòa đã đến được thị xã Quảng Trị nhưng không tiến vào được. Kế hoạch của phía Mỹ và Việt Nam Cộng Hòa sẽ tái chiếm Quảng Trị trong 2 tuần, nhưng quân Giải Phóng Việt Nam đã chiến đấu kiên cường. Quân Mỹ chuyển sang bắt đầu không kích và pháo kích dữ dội đồng thời gia tăng các đợt ném bom dọc bờ sông Thạch Hãn nhằm ngăn chận đường tiếp tế và chi viện của quân Giải Phóng

Phía quân Việt Nam Cộng Hòa sử dụng các đơn vị tinh nhuệ nhất là các lữ đoàn dù 1,2,3 cùng các lữ đoàn Thủy Quân Lục Chiến để tổ chức tấn công nhằm tái chiếm cổ thành Quảng Trị và thị xã Quảng Trị nhưng đều gặp thất bại. Đến ngày 28 tháng 7, hai bên đều tổn thất nặng nề.

Ngày 25 đến ngày 27, tướng Lê Quang Lưỡng của Việt Nam Cộng Hòa đã phải tung đơn vị trừ bị cuối cùng là Liên Đoàn 81 Biệt Cách Nhảy Dù vào chi viện và tiến được đến sát phía Đông Nam thành cổ Quảng Trị nhưng tiếp tục bị quân Giải Phóng chặn đứng, không thể tiến được vào thành cổ

Không ảnh Thành cổ Quảng Trị trong trận thành cổ Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam - Aerial view of Quang Tri Citadel in 1972 in Viet Nam war
Không ảnh Thành cổ Quảng Trị trong trận thành cổ Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam – Aerial view of Quang Tri Citadel in 1972 in Viet Nam war

Đến ngày 28 tháng 7, hết thời hạn tấn công của quân nhảy dù, tướng Lê Quang Lưỡng giao nhiệm vụ lại cho cánh quân Thủy Quân Lục Chiến. Phía Mỹ và quân Việt Nam Cộng Hòa thay đổi chiến thuật, không tấn công nhanh nữa mà chuyển sang dùng pháo kích và không kích để đánh đi đánh lại nhằm tiêu diệt dần sức kháng cự của quân Giải Phóng. Lúc này quân Giải Phóng đã sử dụng căn hầm ở dinh Tỉnh Trưởng Quảng Trị sát bờ sông làm tổng hành dinh cho trận đại và cũng là nơi tập trung các thương binh trước khi chuyển qua sông ra khỏi chiến trường để phục vụ điều trị. Cây Cầu sắt vượt sông Thạch Hãn đã bị phá hủy nên bến Vượt là nơi duy nhất để quân Giải Phóng chuyển quân qua lại và tiếp viện, quân Mỹ biết được nên ném bom và pháo kích dữ dội, quân Giải Phóng cũng tập trung pháo ở bờ Bắc sông Thạch Hãn để pháo kích không cho quân Việt Nam Cộng Hòa có thể chiếm được bến sông này

Dinh tỉnh trưởng Quảng Trị trước trận thành cổ Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam - Chief of Quang tri Province's office before Battle of Quang Tri Citadel 1972 in Viet Nam war
Dinh tỉnh trưởng Quảng Trị trước trận thành cổ Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam – Chief of Quang tri Province’s office before Battle of Quang Tri Citadel 1972 in Viet Nam war

Từ giữa tháng 8, quân Giải Phóng được bổ sung trung bình mỗi đêm 40-50 người mạnh khỏe (đã trừ đi người bị thương, đào ngũ, …) tương đương hơn 1 trung đội, nên sức chiến đấu tương đối nguyên vẹn. Hàng ngày, các xuồng chiến đấu bí mật cập sông tiếp tế lương thực, thuốn men, đạn dược. Các cuộc chiến đấu tiếp tục diễn ra ác liệt, hai bên giành giật từng góc phố, từng con đường trong thị xã

Đến đầu tháng 9, nước sông Thạch Hãn lên nhanh, việc tiếp tế của quân Giải Phóng trở nên khó khăn hơn rất nhiều tuy nhiên trong đêm 12 tháng 9, quân Giải Phóng vẫn được bổ sung 201 chiến sĩ và trận chiến thành cổ Quảng Trị vẫn diễn ra khốc liệt

Rạng ngày 13 tháng 9, quân tiểu đoàn 2 Thủy Quân Lục Chiến quân Việt Nam Cộng Hòa tấn công từ ngã tư Quang Trung-Trần Hưng Đạo hướng về khu vực chợ Quảng Trị sau đó tiến chiếm khu hành chánh gồm Ty Bưu điện, Ty Thanh Niên, Ty Ngân khố và tiến sát đến dinh tỉnh trưởng. Đồng thời, 1 hướng tấn công của Thủy Quân Lục Chiến dọc hai bên đường Phan Đình Phùng và chiếm được khu vực tòa Hành chánh tỉnh và Ty Tiểu học vụ Quảng Trị

Cầu Thạch Hãn bắt qua sông Thạch Hãn trước trận Cổ Thành Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam - Thach Han bridge before battle of Quang Tri citadel 1972 in Viet Nam war
Cầu Thạch Hãn bắt qua sông Thạch Hãn trước trận Cổ Thành Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam – Thach Han bridge before battle of Quang Tri citadel 1972 in Viet Nam war

Ngày 15 tháng 9, tiểu đoàn 3 và tiểu đoàn 6 TQLC quân VNCH đã chiếm được một góc khu đông bắc Thành cổ, quân Giải Phóng vẫn tiếp tục chiến đấu với khẩu hiệu “K3-Tam Đảo còn, Thành cổ Quảng Trị còn”

22 giờ ngày 15 tháng 9, sau 81 ngày đêm chiến đấu kiên cường, quân Giải Phóng bắt đầu rút lui khỏi cổ thành Quảng Trị và trận đánh thành cổ Quảng Trị kết thúc sau 81 ngày đêm

Tổng kết trận chiến thành cổ Quảng Trị

Ghi lại cuộc chiến đấu của sư đoàn Thủy quân Lục chiến tại mặt trận trung tâm thị xã Quảng Trị và Cổ Thành Quảng Trị từ khi thay thế lực lượng Nhảy Dù vào ngày 27/7/1972, trung tá Trần Văn Hiển, nguyên trưởng phòng 3 bộ Tư lệnh Sư đoàn Thủy quân Lục chiến đã viết: “Trong suốt 7 tuần lễ chiến đấu dưới những làn mưa đạn pháo nặng nề của đối phương, tính trung bình cứ 4 lính Thủy quân Lục chiến có một người tử trận. Tính từ tháng 6 năm 1972 đến ngày chiếm được thành cổ, về quân số, Thủy quân Lục chiến bị tổn thất trên 5 ngàn, trong đó có 3.658 lính tử trận”.

Lực lượng quân Giải Phóng Việt Nam tổn thất trong trận thành cổ Quảng Trị không được thông tin chính xác, một số nguồn tin cho biết vào khoảng 4.000 – 10.000 người chưa kể số lượng bị thương

Sau này lịch sử đều cho rằng, trận đánh cổ thành Quảng Trị 81 ngày đêm là trận đánh khốc liệt nhất gây nên tổng thất nặng nề cho cả 2 phía

 

Quân Giải Phóng Việt Nam trong trận chiến Thành Cổ Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam - People's Army of Vietnam in battle of Quan Tri Citadel 1972 in Viet Nam war
Quân Giải Phóng Việt Nam trong trận chiến Thành Cổ Quảng Trị năm 1972 trong chiến tranh Việt Nam – People’s Army of Vietnam in battle of Quan Tri Citadel 1972 in Viet Nam war

Ý nghĩa của trận thành cổ Quảng Trị

Trận Thành cổ Quảng Trị kéo dài đến 81 ngày đêm giúp cho phía quân Giải Phóng có lợi thế trên bàn đàm phán Hiệp Định Paris và cũng khiến Mỹ xuống thang trong cuộc chiến Việt Nam. Và những tổn thất của quân đội Việt Nam Cộng Hòa trong trận đánh này đặc biệt là đối với 2 lực lượng tinh nhuệ nhất và cũng là lực lượng Tổng Trừ Bị là Nhảy Dù và Thủy Quân Lục Chiến khiến quân đội Việt Nam Cộng Hòa suy yếu nghiêm trọng và khó bù đắp được cho đến tận ngày Giải Phóng Đất Nước năm 1975.

Tuy nhiên, trận đánh Quảng Trị cũng như quân đội Việt Nam Cộng Hòa đã giữ được và chống lại thành công cuộc chiến ở an Lộc, Kon Tum đã thuyết phục Mỹ rằng quân đội Việt Nam Cộng Hòa vẫn có thể trụ vững mà không quân lực lượng chiến đấu trên bộ của Mỹ nếu vẫn nhận được sự chi viện của hỏa lực Mỹ

Đã có nhiều bài thơ, bài hát nói về sự khốc liệt và mất mát của trận Thành cổ Quảng Trị, trong đó người ta thường nhắc tới bốn câu thơ trong bài Lời gọi bên sông của Lê Bá Dương, một cựu chiến binh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam từng tham gia trận đánh này:

Đò lên Thạch Hãn ơi chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm
Có tuổi hai mươi thành sóng nước
Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm

Ngoaì ra cựu chiến binh Lê Bá Dương cũng có 2 câu thơ rất hay, được xem như là tuyên ngôn hay nhất bằng thơ của quân giải phóng tham gia trận Thành Cổ Quảng trị:

Một khẩu súng giữ hai trời Nam Bắc
Một dấu chân in màu đất hai miền

Thánh đường La Vang Quảng Trị sau trận Quảng Trị 1972 trong chiến tranh Việt Nam - La Vang - A man praying in ruined La Vang Catholic church in Quang Tri 1972 in Viet Nam war
Thánh đường La Vang Quảng Trị sau trận Quảng Trị 1972 trong chiến tranh Việt Nam – La Vang – A man praying in ruined La Vang Catholic church in Quang Tri 1972 in Viet Nam war

Sau ngày kết thúc chiến tranh Việt Nam, cựu chiến binh Lê Bá Dương và một số đồng đội của ông hàng năm đều về Quảng Trị ít nhất một lần để tưởng niệm những đồng đội Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đã hy sinh và thả hoa xuống dòng sông Thạch Hãn. Xuất phát từ đó, những năm gần đây, hàng năm cứ vào ngày 27 tháng 7 (Ngày thương binh liệt sĩ Việt Nam) cũng là gần dịp rằm tháng bảy có lễ Vu Lan báo hiếu, chính quyền Quảng Trị cũng thường tổ chức lễ thả đèn, thả hoa trên sông Thạch Hãn để tưởng niệm những liệt sĩ đã ngã xuống trong trận đánh cổ thành Quảng Trị 81 ngày đêm của trận đánh. 

Người cựu chiến binh Nguyễn Văn Hợi, qua chương trình “Lời xin lỗi” của Đài truyền hình Việt Nam đã gửi tới các đồng đội, đồng chí, tới đồng bào cả nước lời xin lỗi nghẹn ngào.

“Tôi muốn tạ lỗi với đồng đội tôi, họ làm nên chiến thắng như thế, họ hy sinh vì tổ quốc như thế, mà chúng tôi, những người đồng đội không làm được gì để đưa họ về với đất mẹ, đưa về với gia đình”

Nhân kỷ niệm 40 năm trận Thành Cổ Quảng Trị, chính quyền tỉnh Quảng Trị đã tổ chức lễ kỷ niệm rất có ý nghĩa với 81 chiếc ghế bọc vải trắng để trống ở hàng đầu tiên, mỗi chiếc ghế có 1 nón tai bèo, 1 hoa cúc trắng để dành tưởng nhớ các chiến sĩ đã hy sinh trong 81 ngày đêm của trận Thành Cổ Quảng Trị năm 1972

Nụ cười bất tử trận Thành cổ Quảng Trị 1972 của ông Lê Xuân Chinh, tác giả ảnh chụp : Đoàn Công Tính (ở giữa)
Nụ cười bất tử trận Thành cổ Quảng Trị 1972 của ông Lê Xuân Chinh, tác giả ảnh chụp : Đoàn Công Tính (ở giữa)

Người trong bức ảnh là ông Lê Xuân Chinh, năm nay đã 66 tuổi, hiện đang đối mặt với cuộc sống vô cùng gian khổ với 3 đứa con đều phải bỏ học từ nhỏ và đứa cháu nội gái đang chỉ nằm một chổ do chất độc da cam Dioxin. Ông đã dũng cảm chiến thắng bom đạn nhưng không chiến thắng nổi di chứng chất độc màu da cam. Qua bài viết, hy vọng các đọc giả có thể giúp người lính già thành cổ Quảng Trị có thể vượt qua khó khăn trong cuộc sống cũng như giúp đỡ ông có thêm chút an ủi và niềm vui bên người cháu nội đáng thương của mình

Leave A Reply

Your email address will not be published.